تیپ های مختلفی از ویروس HPV باعث آلودگی و بروز بیماریهای مقاربتی میگردد. (5و1). تنوع ضایعات این ویروس زیاد است و از زگیلهای خوش خیم پوستی که خود محدود شونده بوده و اغلب روی دست و پا ظاهر می شوند تا ضایعات بدخیم و تهاجمی بصورت سرطان کشنده دهانه رحم (سرویکس) تظاهر مینماید (8 و7 و5 و3). سرطان سرویکس در تمام دنیا شایع بوده و دومین سرطان مرگآور نزد خانمها می باشد. شیوع آلودگی در جوامع مختلف متفاوت است. در خانمهای جوان اروپایی میزان آلودگی تا 46% گزارش شده است (13و6و2). کوندیلوما آکومیناتا (زگیل آنوژنیتال) از شایعترین بیماریهای ویروس است که از طریق تماس جنسی STD) ) منتقل می گردد (7و4). گسترش جهانی سرطان سرویکس زیاد است و در دنیا سالیانه حدود 000/440 بیمار جدید از طریق WHO و CDC شناسایی وگزارش می شود (13و10و6). ارتباط مستقیم سرطان دهانه رحم و آلودگی با ویروس HPV ثابت شده می باشد و بخشی از ژنوم ویروس (پروتئین های E1-7) عامل ترانسفورمه شدن سلولهای بدخیمی، تغییرات کروموزومی در سلولهای اپیتلیال سرویکس و بروز سرطان رحم هستند (6و4).
سرطان ممکن است به یکی از اشکال بدخیم مانند: CIN و یا SCC ظاهر شود ( 13و7) . تا کنون بیش از 80 نوع ژنوتیپ ویروس HPV شناسایی شده است ولی عمدتاً تیپ های: 56و51و45و35و33و18و16و11و6 موجب ضایعات سرطانی می شوند که معمولاً پس از دورة کمون آلودگی 4-1 سال حدود 16% ضایعات بطرف بدخیمی با درجات بالا سیر می کند (7و6و4) .
از 60 بیمار مبتلا به سرطان سرویکس (نئوپلاستیک و کارسینوما) در بخش انکولوژی زنان بیمارستان امام خمینی تهران بیوپسی از دهانه رحم تهیه گردید. میانگین سنی بیماران 2241 سال بود. بیوپسی بافتی فیکس شده با فرمالین و پارافین اندود گردیده و پس از تهیه مقاطع روی اسلاید مورد مطالعه پاتولوژی قرار گرفت. پس از تائید بدخیمی ناحیه سرویکس آزمایشهای هیبریدیزاسیون ملکولی (ISH) با موادی که از شرکت ENZO تهیه گردیده بود انجام شد. خلاصه روش آزمایش هیبریدیزاسیون بدین شرح است که مقاطع بافتی به قطر 6-4 میکرون از بیوپسی پاتولوژی تهیه و به مدت 18-2 ساعت در دمای 80-60 درجه سانتیگراد قرار میگرفت، از اسلایدهای فوق الذکر حذف پارافین توسط 8 مرحله با مواد گزیلول و اتانول با درجات مختلف انجام می شد. پس از انکوباسیون در C 37 (15 دقیقه) آنزیم پروتئینازK را تاثیر داده و مجدداً انکوباسیون و مراحل آبگیری با الکل صورت میگرفت. پس از تاثیر دادن پروب های اختصاصی DNA ویروس HPV ، نمونه ها به مدت10-8 دقیقه در دمای 395 قرار داده و سپس در بافر شستشو گذاشته و 5/0 میلی لیتر از ماده تعیین کننده مخصوص به هر اسلاید اضافه می گشت، پس از شستشو و افزودن سوبستراو ماده AEG و انکوباسیون، اسلایدها شستشو، خشک و مورد مطالعه قرار میگرفت. مجموعه آزمایش در 21 مرحله می باشد که در نهایت اسلایدها با میکروسکوپ نوری بررسی می گردد. نشاندار شدن سلول های آلوده به ویروس و ژنوم آن بصورت خوشه ای و با رنگ قرمز درخشان بعنوان واکنش مثبت ظاهر می شوند. در کلیه مراحل اسلاید کنترل مثبت و منفی نیز بعنوان شاهد وجود دارد. (بطور مثال اسلاید کنترل مثبت از سلول های Caski آلوده به ویروس 16- HPV تهیه گردیده بود).
انجام آزمایشهای هیبریداسیون نشان داد که اندازه نمونه ها می بایست حداقل g 200 از تومور و ترجیحاً سلول های نئوپلاستیک ، آدنوکارسینوم و اسکوآموس سل کارسینوما (SCC) باشند. نمونهها بهتر است از ناحیه آندوسرویکس و شامل سلولهای اپیتلیال تهیه گردد.
بدنبال انجام آزمایشهای سیتولوژی و پاتولوژی تشخیصی جهت 60 نفر از خانمهای مبتلا به سرطان دهانه رحم آزمایش ISH نیز صورت گرفت. پروب های مورد استفاده درگروههای اول تا سوم دسته بندی شدند. مواردی که نسبت به گروه اول (11/6 HPV) پاسخ مثبت نشان دادند، 13 نمونه (66/21%) بود، تعداد 14 نمونه (33/23%) با پروب های گروه دوم (18/16 HPV) واکنش دادند و 15 مورد (25%) از بیوپسی های حاوی ژنوم گروه سوم (51/33/31 HPV) بودند. لذا در مجموع 42 نمونه (70%) مثبت و 18 مورد (30 %) فاقد ژنوم های هفتگانه فوق از ویروس HPV گزارش گردید جدول (1و2).
با توجه به شیوع فراوان ویروس HPV در جامعه افراد سالم و بیمار و امکان بروز بدخیمی و عواقب خطرناک بدنبال فعالیت ژنوم آن در بدن و نظر باینکه
آزمایشهای سیتولوژی و پاتولوژی بتنهایی نمی توانند پاسخگویی وضعیت آلودگی ویروس و پیش آگهی بیماریهای مربوطه باشند لذا استفاده از تکنیک ISH با استفاده از پروب های اختصاصی توصیه می شود. با بهره گیری از این روش می توان میزان شیوع و انواع متفاوت ویروس را شناسایی نمود زیرا در این روش با وجود فقط 25-20 کپی از ژنوم DNA ویروس در سلول بافتی قابلیت ردیابی و تشخیص وجود دارد.
در این تحقیق نشان داده شد که آلودگی ویروس HPV در نمونه های سرطان سرویکس زیاد است (حدود 70%) و بیشترین درصد حضور ژنوم ویروس در ضایعات SCC (33/73%) دیده میشود (جدول 2) .
در سرطان سرویکس متاپلازی سلول های اپتلیوم ایجاد می شود و خطر انتقال و آلودگی در جامعه وجود دارد. عفونتهای مخفی تقریباً در نزد 10% از افراد دارای فعالیت جنسی دیده میشود، آلودگی بیشتر بستگی به عواملی مانند سن ازدواج، سطح فرهنگی، رفتاری و فعالیت جنسی غیر طبیعی ، مصرف دخانیات ، عفونت ناحیه ژنیتال و غیره دارد. بررسی با روش ISH این امکان را ایجاد می کند که بیش از 90% از موارد آلودگی شناسایی شود. در روش قدیمی آزمایش پاپ اسمیر، امکان بروز پاسخ های منفی کاذب به میزان بالا وجود دارد، اخیراً روشهای Bethesda system,Thin prep وPCR نیز پیشنهاد گردیده است. نتیجه کلی اینکه استفاده از روش حساس ISH در تشخیص سرطان سرویکس و تعیین حضور ژنوم ویروس HPV مفید بوده و بعلاوه اینکه با این تکنیک میتوان انواع مختلف ویروس را در افراد بیمار و حتی بظاهر سالم نیز شناسایی نموده و بهره گرفتن از این سیستم میتواند به مطالعات اپیدمیولوژی ویروس HPV درجامعه کمک بزرگی بنماید.
این تحقیق با هزینه و امکانات دانشگاه شاهد انجام گردیده است لذا از معاونت پژوهشی، محققین محترم همکار ومسئولین گرامی در پژوهشکده ابن سینا کمال تشکر را داریم.