Journal of Reproduction & Infertility

Journal of Reproduction & Infertility

The incidence of osteoporotic hip fracture in 3 years fallow up of Iranian Multicenters Osteoporosis Study (IMOS)

Authors
Mitra Zolfaghari 1
Ziba Taghizadeh 1
Jila Maghbouli 2
Abbas Ali Keshtkar 2
Anooshirvan Kazemnejad 3
Bagher Larijani 2
1 Faculty of Nursing and Midwifery, Tehran University of Medical Sciences, Tehran, Iran
2 Endocrinology and Metabolism Research Center (EMRC), Tehran University of Medical Sciences, Tehran, Iran
3 Department of Biostatistics, School of Medical Sciences, Tarbiat Modares University, Tehran, Iran
Abstract
Introduction: Osteoporosis is a major problem of health care delivery services, both in developed and developing countries. Osteoporosis has bean defined as a disease characterized by low bone mass, which leads to enhanced bone fragility and increased fracture risk. Osteoporotic Fractures are one of the most common causes of disability and a major contributor to medical care costs in many regions of the world. There is substantial variation in the incidence of hip fracture in different regions. It has been projected that by the year 2050, 50% of all hip Fracture in the world will occur in Asia. Unfortunately there is not any information about incidence of hip fracture in Iran. The results of Iranian Multicenters osteoporosis study (IMOS) has shown 70% women and 50% men older than 50 years and older have osteoporosis or osteopenia. Thus this study performed to determine the incidence of osteoporosis hip Fracture in 3 years follow up of IMOS in Tehran. Materials and Methods: All the patients in the IMOS study who were 50 yr and over were selected to fill the questionnaire. The questions were about the incidence of fracture in 3 year after the beginning of IMOS and some demographic factors. Data analysis was performed with SPSS (11.5). Student T- test was used to determine the differences in mean values, and for quantitative measures 2 was used. P- Values less than 0.05 were considered significant. Results: The results of this study suggest that hip fracture incidence rate increase exponentially with aging and about 90.9 percent of all hip fractures occur in women. There is lower incidence of hip fracture in Tehran population compared to the Western Europe and North American popula-tion. It is unclear whether genetic or environment factors contribute to such variation. Conclusion: Correlation between hip fracture and osteoporosis in hip region can help in predict-tion the future fracture due to osteoporosis base on the results of bone densitometry.
Keywords
Hip fracture
IMOS
Incidence
Osteoporosis

مقدمه

استئوپروز مشکل شایع ساختارهای بهداشتی و به‌عبارتی اپیدمی پنهان دنیای امروز است (۱) که با کاهش توده استخوانی مشخص می‌شود و منجر به افزایش خطر بروز شکستگی می‌گردد (۲). در واقع این بیماری بدون علامت است تا اینکه کاهش تراکم استخوانی منجر به بروز شکستگی گردد (۳). شکستگی به دلیل استئوپروز یکی از شایع‌ترین علل ناتوانی است و عامل عمده تحمیل هزینه‌های بیمارستانی در بسیاری ازمناطق دنیا محسوب می‌شود (۴). برآورد شده است که از هر ۲ زن یک‌نفر و از هر ۸ مرد یک‌نفر در طول زندگی خود از شکستگی به دلیل استئوپروز رنج می‌برند (۵). در جوامع اروپایی هر ۳۰ دقیقه یک نفر به علت پوکی استخوان دچار شکستگی می‌شود که از این میان شکستگی به دلیل استئوپروز لگن به علت افزایش موربیدیتی و مورتالیتی متعاقب آن از اهمیت بالایی برخوردار است (6،4). در زنان سفید پوست، از هر ۶ زن یک‌نفر در طول زندگی خود دچار شکستگی لگن می‌گردد که این رقم در مقایسه با خطر ابتلا به سرطان سینه که از هر ۹ زن یک نفر به آن دچار می‌شود بیشتر است و میزان مورتالیتی آن نیز بالاتر است (۶). تعداد موارد شکستگی لگن در ۲۰ سال آینده به علت افزایش جمعیت و افزایش امید به زندگی دو برابر خواهد شد. در سال 2001، ۱۷ بیلیون دلار (یا ۴۷ میلیون دلار روزانه) به طور مستقیم صرف بستری شدن و مراقبت‌های بلند مدت ناشی از استئوپروز و شکستگی مربوط به آن شده است (۷). تخمین زده شده است که ۲۴% از همه موارد شکستگی لگن در افراد ۵۰ ساله یا مسن‌تر رخ می‌دهد که در طی یکسال در نتیجه بروز عوارض ناشی از شکستگی منجر به مرگ می‌گردد. با توجه به اینکه این افراد قبل از بروز شکستگی لگن زندگی فعالی داشته‌اند، تقریباً ۲۵% از آنها نیاز به مـراقبت‌های طـولانی مدت در بیمارستان پیدا می‌کنند (۸).

بار اجتماعی ناشی از شکستگی با افزایش سن در جهان رو به افزایش است (۴). با توجه به افزایش امید به زندگی و بالا رفتن متوسط سن در جمعیت آسیایی، بر آورد شده است تا سال ۲۰۵۰ بیش از ۵۰% تمام شکستگی‌های ناشی از استئوپروز در آسیا رخ دهد. شیوع شکستگی ناشی از استئوپروز در بعضی از کشورهای آسیایی مطالعه شده است. در هنگ‌کنگ شیوع شکستگی به دلیل استئوپروز لگن در مردان و زنان در طی ۳۰ سال اخیر ۲ برابر شده است؛ اما در چین این میزان به نسبت سنگاپور و هنگ‌کنگ به مراتب کمتر گزارش گردیده است. در ژاپن شیوع شکستگی ناشی از استئوپروز لگن که با سن تطبیق داده شده از هر صد هزار مرد ۱۳۱ نفر و از هر صد هزار زن ۲۸۵ مورد گزارش شده است (۹). متأسفانه در این رابطه در ایران اطلاعات دقیقی موجود نمی‌باشد. بدیهی است در دسترس‌داشتن این اطلاعات جهت تعیین بار بیماری و متعاقب آن طراحی تدابیر استراتژیک جهت پیشگیری از بروز استئوپروز و شکستگی متعاقب آن می‌تواند کمک‌کننده باشد. لازم به ذکر است که این موضوع از اولویت‌های مرکز تحقیقات غدد ومتابولیسم دانشگاه علوم پزشکی تهران بوده و با همکاری همان مرکز نیز انجام گرفت.

مواد و روشها

در این تحقیق پژوهشگر بعد از بررسی و مرور منابع مرتبط با پژوهش با مراجعه به پرونده بیماران شرکت‌کننده در طرح جامع استئوپروز و پیگیری کلیه مواردی که در طرح جامع استئوپروز در سال ۷۹ به عنوان نمونه طرح شناخته شده بودند، کلیه افراد بالای ۵۰ سال را از این جامعه انتخاب نمودند و پرسشنامه‌ای که بدین منظور تهیه شده بود برای هر یک از نمونه‌ها تکمیل شد. لازم به ذکر است که در طرح جامع استئوپروز ۱۲۰۰ نمونه به روش نمونه‌گیری تصادفی خوشه‌ای از سراسر تهران انتخاب شده بودند که پرونده آنها در مرکز تحقیقات غدد موجود بود. از این تعداد کلیه افراد بالای ۵۰ سال استخراج شدند (۳۸۹ نفر) و با تماس تلفنی و در صورت عدم دسترسی به شماره تلفن با مراجعه حضوری به درب منازل این نمونه‌ها، اقدام به تکمیل پرسشنامه مربوط به بروز شکستگی و پرسش‌هایی در زمینه برخی عوامل عمده خطرساز و اطلاعات دموگرافیک گردید. پس از ثبت اطلاعات مربوط به شکستگی با مراجعه به پرونده‌های تکمیل شده در طرح جامع بروز شکستگی در زیر گروه‌های جنسی- سنی، استئوپروتیک- استئوپنیک و نرمال تعیین و مقایسه شدند. داده‌ها در نرم‌افزار آماری (11.5) SPSS وارد شد و جهت تجزیه و تحلیل داده‌ها از آزمون 2و آزمون تی مستقل استفاده گردید. سطح معنی‌داری کمتر از 05/0 در نظر گرفته شد.

نتایج

از مجموع ۳۸۹ نفر که بالای ۵۰ سال سن داشتند؛ ۱۴ نفر فوت نمودند و ۸۹ نفر به علت تغییر آدرس منزل مسکونی و یا واگذاری شماره و عدم دسترسی به آنها از واحدهای مورد پژوهش حذف گریدند و در نهایت ۲۸۶ نفر در مطالعه شرکت نمودند. میانگین سنی نمونه‌ها 51/7 9/64 سال بود. 1/17% نمونه‌ها مرد (با میانگین سنی 2/63 سال) و ۹/۸۲% زن (با میانگین سنی 24/65سال) بودند. واحدهای مورد پژوهش ۲/۶۸% (۱۹۸نفر) ساکن آپارتمان و 8/۳۰% (۸۸ نفر) در منزل مسکونی زندگی می‌کردند. سایر موارد مربوط به متغیرهای دموگرافیک در جدول شماره ۱ مشخص شده است.

میزان بروز شکستگی لگن ٨/۳% (۱۱ نفر) بود و میانگین سنی افرادی که دچار شکستگی لگن شده بودند 49/5 1/71 سال بود. نتایج نشان داد که بروز شکستگی لگن با افزایش سن افزایش می‌یابد. به طوری که شکستگی لگن از 0% در سن کمتر از 6۰ سال به ۲/۸% در سنین بالای ۷۰ سال رسید (جدول شمارة 2). آزمون 2 ارتباط معنی‌داری را بین سطوح سنی و ابتلا به شکستگی لگن نشان داد (۰۳۱/۰=p).

از نظر ابتلا به استئوپروز تنها ۴/۲۰% مردان و ۸% زنان بالای ۵۰ سال تراکم استخوان (BMD) طبیعی داشتند و ۷/۳۴% مردان و ۱/۲۱% زنان در محدوده استئوپنی و ۹/۴۹% مردان و ۹/۷۰% زنان مبتلا به استئوپروز بودند که از نظر ابتلا به استئوپروز بین مردان و زنان اختلاف آماری معنی‌داری مشاهده شد(۰۰۱/۰= p).

همچنین بروز شکستگی در ناحیه لگن در دو جنس مورد بررسی قرار گرفت. بروز شکستگی لگن در زنان ۲/۴% و در مردان ۰۴/۲% می‌باشد. در مجموع بروز شکستگی ناشی از استئوپروز در نمونه‌های مورد بررسی 3/14% و در زنان واحدهای مورد پژوهش ۶/۱۵% و در مردان ۲/۸% است. در ارتباط با بروز شکستگی در دو جنس، نتایج مطالعه نشان می‌دهد که شکستگی لگن در زنان شایع تر از مردان می‌باشد.

در بررسی ارتباط استئوپروز با شکستگی در نواحی مختلف، نتایج نشان داده است که فقط بین شکستگی لگن و استئوپروز در ناحیه لگن ارتباط معنی‌‌داری (۰۱۶/۰=p) وجود دارد و در سایر نواحی این ارتباط معنی‌دار نبوده است (جدول شمارة 3).

در جدول شمارة ۴ میانگین و انحراف معیار تراکم استخوان لگن و ستون فقرات در دو جنس آورده شده است که تفاوت معنی‌‌داری بین دو جنس از نظر میزان تراکم استخوان وجود داشت (01/0=P).

همچنین بین میزان تراکم استخوان ناحیه لگن و شکستگی لگن همانگونه که در جدول زیر آمده است اختلاف آماری معنی‌داری مشاهده گردید(۰۰۱/۰=p).

در جدول شمارة ۵ اطلاعات مربوط به تراکم استخوان در نواحی مختلف در افراد دچار شکستگی و جامعه طبیعی خلاصه شده است.

بحث

شکستگی ناشی از استئوپروز لگن یک مشکل عمده سلامت در افراد سالمند است که شیوع آن در بین جوامع مختلف متفاوت است. مطالعات انجام شده در دهه ۱۹۸۰ نشان داد که شیوع شکستگی لگن در حال افزایش است (۱۰) هر چند دردهه ۱۹۹۰ مطالعه انجام گرفته در سودان و آمریکا نشان داد که این روند رو به رشد ممکن است متوقف شود؛ اما در مطالعه‌ای که توسط Finsen و همکاران در سال ۲۰۰۴ در مورد شیوع شکستگی لگن در بخش مرکزی نروژ به صورت گذشته‌نگر انجام گرفت گزارش شد که از دهه ۱۹۸۰ شیوع شکستگی لگن رو به افزایش بوده است و همچنان روند رو به رشدی را نشان می‌دهد. چنانچه ۱۳۱۲ مورد شکستگی لگن در طی سال‌های ۱۹۹۷ تا ۱۹۹۸ رخ داده که این رقم از میزان مشابه در یک سال قبل ۱۰% بیشتر بوده و کاملاً مرتبط با افزایش سن جمعیت می‌باشد (۱۱). در ارتباط با تعیین بروز شکستگی لگن مطالعات زیادی در کشورهای آسیایی و اروپایی انجام گردیده و در بیشتر جوامع بروز شکستگی لگن با افزایش سن جمعیت رو به افزایش است. در آمریکا، هنگ‌کنگ و سنگاپور میزان بروز شکستگی هیپ در مردان و زنان بعد از سن ۷۵ سالگی ۸ - ۵ برابر افزایش نشان داده است. در مالزی و تایلند این میزان فقط 4- 3 برابر افزایش را نشان داده است (۹). مطالعه حاضر نیز با نتایج همخوانی دارد و افزایش حدود 3 – 2 برابر در دهه سنی بالای ۷۰ سال را نسبت به دهه‌های سنی قبل نشان می‌دهد. یافته‌های حاصل از این پژوهش نشان می‌دهند که زنان بیشتر از مردان دچار شکستگی لگن می‌شوند و این نتیجه با نتایج تحقیقات مشابه همخوانی دارد. مطالعه کوپر در سال ۱۹۹۹ بیان داشته است که ۳% زنان بالای ۸۵ سال و ۹/۱% مردان در این سنین دچار شکستگی استئوپروتیک لگن می‌شوند. در افراد بالای ۵۰ سال بروز شکستگی لگن در زنان ۲ برابر مردان است(۵). کامینگز و همکاران (2۰۰۲) نیز در مقاله خود اذعان داشته‌اند که زنان بیشتر در معرض از دست دادن توده استخوانی و خطر سقوط قرار دارند. بروز شکستگی لگن در زنان تقریباً ۲ برابر مردان در هر سنی می‌باشد. ۴/۳% موارد شکستگی‌های لگن در زنان اتفاق می‌افتد. در آمریکا خطر شکستگی لگن بعد از ۵۰ سالگی 17% در زنان سفید پوست و ۶% در مردان سفید پوست گزارش شده است (4) که از نظر نسبت نیز در ایران نسبت زنان بیشتر می‌باشد اما از نظر میزان بروز این مقدار به مراتب کمتر است.

نتایج مطالعه‌ای که در سال ۲۰۰۱ در ۴ کشور آسیایی انجام گرفته نشان می‌دهد که به ازای هر ۱۰۰ هزار نفر در هنگ کنک، ۱۸۰ مرد و ۴۵۹ زن، در سنگاپور ۱۶۴ مرد و ۴۴۲ زن، در مالزی ۸۸ مرد و ۲۱۸ زن و در تایلند ۱۱۴ مرد و ۲۸۹ زن دچار شکستگی لگن شده بودند که این میزان با موارد مشابه در آمریکا که در سال ۱۹۸۹ منتشر شده بود (۱۸۷مرد و ۵۳۵ زن از هر ۱۰۰ هزار نفر) مقایسه گردید. به نظر می‌رسد تفاوت‌های نژادی و عوامل محیطی مهمترین عامل در تفاوت آمارهای ذکر شده باشد (۹). با توجه به نتایج این تحقیق که در تهران انجام شد و مقایسة آن با داده‌های مطالعات مذکور، ضرورت انجام یک مطالعه مقطعی برای بررسی شیوع شکستگی استئوپروتیک در افراد بالای پنجاه سال کاملاً آشکار می‌گردد. همچنین درمطالعه حاضر ارتباط معناداری بین شیوع شکستگی باBMD در ناحیه لگن دیده شد که می‌تواند تا حدودی پیشگویی کننده شکستگی باشد اما میزان این پیشگویی نیاز به تحقیقات بیشتری دارد.

  1. Cohen A.J., Roe J. Review of risk factors for osteoporosis with particular reference to a poss-ible etiological role of dietary salt. Food Chemic Toxicol.2000;237-53.
  2. Consensus development conference prophyla-xis and treatment of osteoporosis. Am J Med. 1993;94:694-50.
  3. Watts N.B. Focus on primary care postmeno-pausal osteoporosis, an update. Obstetric Gynecol Sur.2000;(suppl 3):49-55.
  4. Cummings S.R., Melton L.J. Epidemiology and outcomes of osteoporosis fractures. Lancet.2002; 359:2018-26.
  5. Cooper C., Epidemiology of osteoporosis. Osteoporos Int.1999;suppl 2:2-8.
  6. جزوه مرکز تحقیقات غدد و متابولیسم دانشگاه علوم پزشکی تهران با همکاری دانشگاه شیراز، مشهد، بوشهر، اصفهان، تبریز. استئوپروز، تشخیص درمان، 1383- تهران.
  7. Berarducci A. Osteoporosis Education: A Health-Promotion Mandate for Nurses. Orthopae-dic Nursing.2004;23:118-20.
  8. Fugiwara N.K, Marti B., Gutzwiller F. Hip fracture mortality and morbidity in Switzerland and Japan. A cross-cultural comparison. SOZ pra-ventiv med.1996;38:8-14.
  9. Lau E.M., Tee J.K. The incidence of hip fracture in four Asian countries: the Asian osteop-orosis study (Aos). Osteoporosis Int.2001;12:239-43.
  10. Frassetto L.A., Todd K.M. Worldwide incidence of hip fracture in elderly women. Jou rnal of gerontology-series A. Biologic Med Sci. 2000;55:585-92.
  11. Finsen V., Johnsen L.G., Trano G., Hansen B., Sneve K.S. Hip fracture incidence in central norway. A fallow up study. Clin Orthop Relat-Res. Issue.2004;419:173-78.
Journal of Reproduction & Infertility
Volume 6, Issue 1
Winter 2005
Pages 37-42