Journal of Reproduction & Infertility

Journal of Reproduction & Infertility

Determining the prevalence, risk factors and management of borderline ovarian tumors

Authors
Zohreh Yousefi 1
Sedigheh Ayaty 1
Fatemeh Homaey 2
Mohammad Taghi Shakeri 3
1 Department of Obs. & Gyn, Faculty of Medicine, Mashad University of Medical Sciences, Mashad, Iran
2 Department of Oncology, Faculty of Medicine, Mashad University of Medical Sciences, Mashad, Iran
3 Department of Biostatistics, Faculty of Medicine, Mashad University of Medical Sciences, Mashad, Iran
Abstract
Introduction: Approximately 10-15% of all epithelial ovarian tumors fall into the category of low malignant potential tumors (Borderline ovarian tumors) which tend to be confined to the ovary for a long period. Biologically, these tumors have low aggressive behavior and malignant potentials, therefore, early diagnosis, recognition of the signs and symptoms and management of these patients is of significant importance. The purpose of this study was to determine the preva-lence, evaluate some risk factors and discuss the management of patients with borderline ovarian tumors. Materials & Methods: This descriptive analytical retrospective study was performed on the medical files of 132 patients with ovarian epithelial cancers who had referred to the oncology departments of Ghaem and Omid Hospitals of Mashad University of Medical Sciences from 1994 to 2003. A questionnaire comprising of demographic data was filled for each patient. Statistical analysis was done by a computer using SPSS software for the calculation of t-test and 2. The confidence interval was regarded 95%, while p < 0.05 was considered significant. Results: 16.6% of the patients had borderline ovarian tumors. The mean age of the patients was 25.07±3.25 SD years. The most common pathological type of tumor was borderline mucinous cystadenoma (71.3%). The majority of patients were in stage I of the disease (78.4%). Elevated CA-125 tumor marker was discovered in 42.1% of the patients. Conservative surgical manage-ment was performed in 42.1% and radical surgery for the rest of the patients. Recurrence had been seen in 21.3% of the patients. 21.3% of the patients had died because of extraovarian dissemination of the disease. Conclusion: Borderline ovarian tumors are almost associated with good prognosis but because of probable recurrence and death, post-treatment serial follow-ups of these patients are recom-mended.
Keywords
Borderline ovarian tumor
Chemotherapy
Conservative Management
Disease stage
Invasive epithelial ovarian cancer
Prevalence
Prognosis
Recurrence
Tumor marker

زمینه و هدف

تومورهای بینابینی تخمدان (BOT) گروه مهمی از تومورهای تخمدانی هستند که دارای پتانسیل بدخیمی پایین بوده و برای مدت‌های طولانی محدود به لگن باقی می‌مانند. این تومورها به طور مشخصی با پیش‌آگهی نسبتاً ‌خوب همراه می‌باشند (1).

از مشخصات ویژه بافت‌شناسی تومورهای بینابینی تخمدان، عدم تهاجم سلول بدخیم به بافت استرومای تخمدان است؛ گرچه سایر تغییرات بدخیمی مانند تکثیر سلول‌های بدخیم، آتیپی هسته و تغییرات میتوزی هم وجود دارند (2).

سن بروز این تومورها نسبت به تومورهای مهاجم تخمدان کمتر است و اکثراً در سنین 50-30 سالگی دیده می‌شوند (3). علیرغم پیشرفت روش‌های تشخیصی مثل سونوگرافی و اندازه‌گیری تومور مارکرها، هنوز تشخیص این ضایعات قبل از جراحی و بررسی آسیب‌شناسی نمونه ممکن نمی‌باشد. به علت رشد کند این تومورها مدت زمان لازم از ایجاد بیماری تا بروز علایم در این بیماران نسبتاً‌ با تأخیر قابل توجهی همراه است (4). با این وجود، بیماری در مقایسه با تومورهای مهاجم تخمدان بیشتر در مراحل اولیه تشخیص داده می‌شود (5).

Karen و همکاران در مطالعه‌ای در نروژ در سال 1993 شیوع BOT را 15ـ10% گزارش کردند (6).

درمان این بیماری، جراحی با حذف لوله‌ها و تخمدان‌های دو طرف و رحم می‌باشد، ولی به علت جوان بودن بیماران، درمان‌های محافظه کارانه نیز پیشنهاد می‌شود (7).

در مطالعهBattaglia و همکاران در سال 2005 بارداری موفق 5 سال بعد از درمان جراحی محافظه‌کارانه و شیمی درمانی در یک بیمار در Stage IC تومور بینابینی تخمدان گزارش شده است (8). Schilder و همکاران طول عمرپنج ساله بیماران BOT در Stage I را 98% و طول عمر ده ساله آنها را 93% گزارش کرده‌اند (9). مطالعات اخیر نقش مهمی را برای درمان محافظه‌کارانه (برداشت کیست یا تومور تخمدان) قایل شده‌اند. در مطالعه Goff و همکاران گزارش شد که در 35 بیمار با BOT سروز تخمدان که تنها برداشت کیست تخمدان انجام شده بود، فقط در چهار بیمار عود دیده شد و بقیه بیماران بدون شواهدی از بیماری بعد از جراحی اولیه 18-3 سال زنده ماندند (10). در مطالعات جدیدتر گروه ژنیکولوژی انکولوژی پیشنهاد شده است که حتی برداشت کیست تخمدان در مقابل برداشت تمام بافت تخمدان درمان مناسبی می‌باشد؛ چون خطر عود یا بروز تومور جدید 15-10% بوده و درمان جراحی مجدد آن نیز موفقیت‌آمیز بود (11).

از آنجایی که پیش آگهی بیماران به خصوص در مراحل اولیه بیماری نسبتاً خوب است؛ لذا باید بر تشخیص زود هنگام بیماری، شناخت علایم و نحوه درمان این بیماران تاکید کرد. هدف از این مطالعه بررسی بروز، برخی عوامل خطرساز و نحوه درمان بیماران مبتلا به BOT می‌باشد.

روش بررسی

مطالعه حاضر مطالعه‌ای توصیفی‌ـ تحلیلی و گذشته‌نگر است که به مدت ده سال (82-1373) بر روی پرونده بیماران مبتلا به سرطان تخمدان در بخش شیمی‌درمانی و پرتودرمانی بیمارستان‌های قائم (عج) و امید وابسته به دانشگاه علوم پزشکی مشهد انجام شد.

از تعداد 132 بیمار مبتلا به تومورهای اپی‌تلیال تخمدان، 14 بیمار تومور بینابینی تخمدان داشتند که پرونده آنها تحت مطالعه قرار گرفت. برای کسب اطمینان، نمونه آسیب‌شناسی کلیه بیماران با تومور بینابینی توسط دو نفر متخصص پاتولوژی به طور جداگانه مورد بررسی قرار گرفت و بینابینی بودن تومور آنها مورد تأیید واقع شد.

روش جمع‌آوری اطلاعات، پرسشنامه‌ای حاوی سن بیمار، تعداد بارداری، سن شروع قاعدگی، سن شروع یائسگی، نوع بافت‌شناسی تومور، درجه‌بندی مرحله بیماری، نحوه درمان (جراحی‌ـ شیمی درمانی یا پرتو درمانی) بود. لازم به ذکر است که درمان جراحی به صورت برداشت توده تخمدان و برداشت کامل یک یا دو تخمدان (درمان محافظه‌کارانه) یا برداشت رحم و ضمائم دو طرف همراه با مرحله‌بندی تومور بود. این پرسشنامه‌ها با بررسی پرونده‌های موجود در بخش‌های مذکور و بررسی نتایج آسیب‌شناسی توسط یک پژوهشگر (پزشک) تکمیل شد. بعد از جمع‌آوری اطلاعات و طبقه‌بندی آنها با استفاده از نرم افزار SPSS بررسی آماری انجام شد.

نتایج

در این مطالعه 132 بیمار مبتلا به سرطان اپی‌تلیال تخمدان با میانگین سنی 616/12±39/52 سال بررسی شدند. 14 بیمار مبتلا به تومور بینابینی تخمدان بودند؛ ‌لذا شیوع توموربینابینی تخمدان 06/16% بود. در بررسی بیماران با تومورهای بینابینی تخمدان، جوانترین بیمار 19 سال و مسن‌ترین آنها 64 سال سن داشت. متوسط سن این بیماران 25/307/25 سال بود.

قاعدگی زودرس (در سنین کمتر از 13 سالگی) در 4/14% و یائسگی دیررس (بعد از50 سالگی) در 7/7% از بیماران با تومور بینابینی تخمدان وجود داشت. میانگین تعداد بارداریها در این بیماران 7/14 بود. سابقه فامیلی سرطان تخمدان در کمتر از 5% این بیماران وجود داشت.

در بررسی پرونده بیماران مبتلا به تومور بینابینی تخمدان، شایعترین نوع آسیب‌شناسی تومور بینابینی موسینوسیست آدنوما (3/71%) و بعد سروسیت آدنوما (6/28%) بود. محل تومور در 1/42% موارد در طرف راست و در 4/21% بیماران تومور دو طرفه بود. از نظر مرحله بیماری، 50% بیماران در Stage IA، ‌3/21% در Stage IB و 1/7% در Stage IC بودند که در مجموع 4/78% موارد در مرحله یک بیماری، 1/7% درStage IIB و 1/7% در Stage III A و1/7% در Stage IV A بودند.

میزان تومور مارکر CA125 در 1/42% بیماران افزایش داشت (بیش از IU/ml50) اما در 8/35% افراد مقادیر طبیعی دیده شد (کمتر از IU/ml35). در 1/22% افراد این شاخص اندازه‌گیری نشد ولی سطح CEA در بیمارانی که درخواست شده بود در حد طبیعی بود.

درمان جراحی به صورت برداشت تخمدان یکطرفه در 1/42%، دو طرفه در 2/14% و جراحی سیتورداکتیو در 1/42% از بیماران انجام شد. در بیماران جوان عمل جراحی محافظه‌‌‌کارانه با حفظ رحم وتخمدان سالم انجام شد 1ـ مرحله‌بندی جراحی در 8/35% افراد انجام شد.

بعد از عمل جراحی دو بیمار به علت گسترش ضایعه، تحت شیمی درمانی با رژیم حاوی سیس‌پلاتین‌ـ سیکلوفسفاماید قرار گرفتند. پرتو درمانی در هیچکدام از بیماران انجام نشد. عود زودرس بین 2-1 سال در 3/21% از بیماران دیده شد و متاستاز دور دست در 3/21% از بیماران مشاهده شد که در یک مورد به اومنتوم و یک مورد به کبد متاستاز گسترش یافته بود.3/21% از بیماران به علت گسترش خارج تخمدانی تومور بعد از یکسال فوت کردند.

بحث

در واقع سرطان تخمدان، مرگبارترین سرطان دستگاه تناسلی در زنان است. به علت موقعیت تخمدانها که در فضای عمقی لگن قراردارند، معاینه فیزیکی در تشخیص این سرطان در مراحل اولیه چندان کمک کننده نیست (12). علیرغم پیشرفت‌های تکنیکی موجود از قبیل اندازه‌گیری تومور مارکرها و سونوگرافی در تشخیص سرطان تخمدان، به علت افزایش هزینه و نتایج مثبت کاذب، این روشها هنوز بعنوان تست‌های غربالگری مورد تایید قرار نگرفته‌اند (13). شیوع BOT در مطالعهYuen و همکاران 12-10% و در مطالعه Karen و همکاران 15-10% گزارش شده است (14،6) و در مطالعه حاضر نیز فراوانی BOT 06/16% بود؛ که مشابه مطالعات سایر محققین در کشورهای دیگر است.

بنابراین باید بر شناخت علایم بالینی غیراختصاصی جهت تشخیص این سرطان تاکید نمود. گرچه اکثر بیماران با سرطان مهاجم تخمدان در زمان تشخیص در مراحل پیشرفته بیماری هستند، اما در مورد BOT، بیماران در مراحل زودتری تشخیص داده می‌شوند (15).

25% بیماران دارای سنی کمتر از 40 سال هستند. میانگین سنی بیماران در مطالعه Plante و همکاران بین 50-30 سال و در مطالعه کنونی 07/25 سال بود. شاید تفاوت در میانگین سن در مطالعه حاضر به علت تعداد کم نمونه‌ها باشد.

از عوامل خطرساز سرطان تخمدان، قاعدگی زودرس، یائسگی دیررس و سابقه فامیلی سرطان تخمدان و ناباروری را می‌توان ذکر کرد (16). در مطالعه حاضر به جز قاعدگی زودرس ‌‌(4/14%) عامل خطر دیگری به دست نیامد.

نوع آسیب‌شناسی تومور در مطالعات مختلف متفاوت است؛ ولی در اکثر مطالعات موسینوسیست آدنوم بینابینی غالب می‌باشد (17) و در مطالعه کنونی نیز این نوع تومور شایعتر بود (3/71%).

در بررسی Link و همکاران 90-74% بیماران با BOT در هنگام تشخیص در مرحله یک بیماری بودند. در مطالعه حاضر نیز 4/78% بیماران در Stage I بیماری بودند. گرچه مشخص شده که تشخیص اکثر بیماران BOT در زمان جراحی بوده و انجام سونوگرافی و بررسی تومور مارکر در این مرحله چندان کمک‌کننده نیست (18). بررسی تومور مارکرهای CA125، CEA، C19-9 در این بیماران توصیه شده است. در تعداد معدودی از تومورهای بینابینی سطوح افزایش یافته CA125 قبل از عمل گزارش شده است (19). در مطالعه حاضر افزایش CA125 در 1/42% بیماران وجود داشت؛ ولی CEA در هیچیک از بیماران افزایشی نداشت.

40-25% افراد با تومورهای بینابینی دارای تومور دو طرفه هستند (20)، در مطالعه حاضر 4/21% افراد تومور دو طرفه داشتند. این نکته از نظر درمان‌های جراحی در زنان جوان برای حفظ باروری مهم است. درمان این بیماران برداشت تومور همراه با مرحله‌بندی جراحی آن می‌باشد و در موارد درگیری فراتر از حفره لگن و یا وجود اجزاء میکروپاپیلری در آسیب‌شناسی تومور، شیمی درمانی بعد از جراحی توصیه شده است (20).

به علت جوان بودن بیماران و تلاش در جهت حفظ باروری، درمان‌های محافظه‌کارانه نیز پیشنهاد شده‌اند که در این صورت باید مرحله‌بندی جراحی انجام شده باشد و ضایعه در مرحلة اولیه بیماری و با درجه بدخیمی کم بوده و همچنین امکان پیگیری مرتب بیماران نیز وجود داشته باشد (21). اعمال جراحی محافظه‌کارانه با حفظ شرایط فوق در2/14% از بیماران مطالعه کنونی انجام شد. در موارد جراحی محافظه‌کارانه حذف کیست تخمدان باید حاشیه سالم باشد و تأیید این امر با برش منجمد حین عمل جراحی انجام شده باشد.

در مطالعات سال‌های اخیر جراحی از طریق لاپاراسکوپی هم انجام شده است (22) که در مطالعه کنونی هیچکدام از بیماران از این طریق درمان نشدند.

تأکید FIGO وWHO در تشخیص تومورهای بینابینی تخمدان بر مبنای تومور اولیه بدون توجه به هیستوپاتولوژی و متاستازهای خارج تخمدانی است؛ بنابراین اگر کاشته شدة پریتوئنی BOT از نوع مهاجم باشد هنوز تومور بینابینی طبقه‌بندی می‌شود؛ گرچه کاشته شدة متاستازها مثل سرطان مهاجم عمل می‌کنند. در مطالعه Morice گزارش شد در موارد تومور بینابینی با سلول‌های کاشته شده مهاجم 17% و در موارد کاشت بدون تهاجم 94% عدم پیشرفت بیماری دیده شد (23). در مطالعه حاضر در مواردی که Staging انجام شده بود امپلانت‌های مهاجم وجود نداشت.

احتمال عود بیماری در موارد تومورهای بینابینی تخمدان حدود 15-10% است و محل عود بیشتر در لگن و در تخمدانها می‌باشد. گرچه درگیری نقاط دوردست نیز گزارش شده است (24). در یک مطالعه درگیری غدد لنفاوی پستانی داخلی نیز گزارش شده بود (25). در مطالعه حاضر درگیری دور دست در اومنتوم و کبد مشاهده شد. با توجه به اینکه 4/78% بیماران مطالعه کنونی در زمان تشخیص در مرحله یک بیماری بودند و متاستاز دور دست از جمله کبد، در این مرحله از بیماری شیوع کمتری دارد، بروز متاستاز در کبد و اومنتوم در بیماران مطالعه حاضر شاید علیرغم تائید تشخیص آسیب‌شناسی تومور بینابینی توسط دو آسیب‌شناس، بیماری در مرحله تهاجمی بوده باشد. گرچه عود زودرس در یک بیمار با Stag IC بیماری گزارش شده است (26) ولی عود بیماری معمولاً دیررس بوده و اکثراَ‌ به صورت ضایعات با درجه بدخیمی پایین تظاهر می‌کنند (27). در مطالعه کنونی 3/21 % از بیماران عود داشتند که اکثراً زودرس و در مدت 2-1 سال اولیه بیماری بودند. در مواردیکه بعد از درمان و پیگیری مرتب، بارداری رخ داده است، میزان عود بیماران با سایرین فرقی نداشته است (28). در مطالعه حاضر هیچکدام از بیماران بارداری بعد از درمان نداشتند. اینکه میزان عود بعد از عمل جراحی محافظه‌کارانه بیشتر می‌شود هنوز تأیید نشده است؛ گرچه در یک مطالعه گزارش عود تومور بعد از این نوع درمان گزارش شده است (28)؛ ولی در مطالعه کنونی در هیچکدام از بیماران با درمان محافظه‌کارانه عودی دیده نشد (29).

در انتها یاد آور می‌گردد که با وجودیکه 4/78% بیماران با تومور بینابینی تخمدان در مرحله یک بیماری بودند و از طرفی با توجه به نوع بدخیمی توموریعنی عدم مهاجم بودن این تومورها، 3/21% مرگ و میر وجود داشت؛ لذا در تومورهای بینابینی تخمدان هم مثل تومورهای مهاجم درمان صحیح و پیگیری مرتب بیماران توصیه می‌شود.

نتیجه‌گیری

سرطان بینابینی تخمدان گرچه پیش‌آگهی نسبتاً خوبی دارد ولی درمان‌های محافظه‌کارانه جراحی با پیگیری پس از درمان سودمند می‌باشد. حفظ عملکرد تخمدان در این بیماران در مراحل اولیه بیماری باید مدنظر بوده و جراحی محافظه‌کارانه به خصوص در بیماران جوان با تمایل به حفظ باروری توصیه می‌شود. بدیهی است لازمه این روش درمانی، انجام مرحله‌بندی جراحی به طور کامل همراه با پیگیری دقیق و طولانی مدت می‌باشد. با این حال مطالعات وسیعتر با حجم نمونه بیشتر و مدت پیگیری طولانی‌تر جهت ارزیابی نتیجه دراز مدت این بیماران توصیه می‌شود.

تشکر و قدردانی

در پایان از زحمات سرکار خانم دکتر سارا سعادت که در جمع‌آوری این نمونه‌ها و سرکار خانم اکرم مشتاقی که در تایپ این مجموعه همکاری داشتند تشکر و قدردانی می‌گردد.

  1. Seracchioli R, Venturoli S, Colombo FM, Govoni F, Missiroli S, Bagnoli A, M.D. Fertility and tumor recur-rence rate after conservative laparoscopic management of young women with early-stage borderline ovarian tumors. Fertil Steril. 2001;76(5):999-1004.
  2. Idotta R, Scopelliti P, Polimeni C, Lirosi MF. Serous papillary cystic ovarian borderline tumor: case report. Clin Exp Obstet Gynecol. 2002;29(4):293-6.
  3. Mikami M, One A, Sakaiya N, Kurahashi T, Komi-yama S, Komuro Y. Case report of serous ovarian tumor of borderline malignancy (Stage Ic) in a preg-nant woman. Eur J Obstet Gynecol Reprod Biol. 2001; 98(2):237-9.
  4. Vine MF, Ness RB, Calingaert B, Schildkraut JM, Berchuck A. Types and duration of symptoms prior to diagnosis of invasive or borderline ovarian tumor. Gynecol Oncol. 2001;83(3):466-71.
  5. Moreira AL, Yao J, Waisman J, Cangiarella JF. Metas-tatic borderline papillary ovarian tumor in an intrama-mmary lymph node. Breast J. 2002;8(5):309-10.
  6. Kaern J, Trope CG, Abeler VM, Abeler VM. A retros-pective study of 370 borderline tumors of the ovary treated at the Norwegian Radium Hospital from 1970 to 1982. A review of clinicopathologic features and treatment modalities. Cancer. 1993;71:1810-20.
  7. Camatte S, Morice P, Atallah D, Pautier P, Lhomme C, Haie-Meder C, Duvillard P, Castaigne D. Lymph node disorders and prognostic value of nodal involvement in patients treated for a borderline ovarian tumor: an ana-lysis of a series of 42 lymphadenectomies. J Am Coll Surg. 2002;195(3):332-8.
  8. Battaglia F, Plotti F, Zullo MA, Panici PB, Plotti G. Successful pregnancy after conservative sutgery for stage IC ovarian cancer with serous borderline tumor on controlateral ovary: A case report. Gynecol Oncol. 2005;(21):465-71.
  9. Schilder JM, Thompson AM, Depriest PD, Ueland FR, Cibull ML, Kryscio RJ, et al. Outcome of repro-ductive age women with stage IA or IC invasive epi-thelial ovarian cancer treated with fertility-sparing the-rapy. Gynecol Oncol. 2002;87(1):1-7.
  10. Goff BA, Mandel L, Muntz HG, Melacon CH, Ova-rian cancer diagnosis results of a national ovarian can-cer surgery. Cancer. 2000;89:2068-75.
  11. Verness B, Elnbibakh GH. Familial ovarian cancer and early ovarian cancer biologic, pathologic and clini-cal features. Int J Gynecol Pathol. 2001;(20):48-63.
  12. Li CC, Hirokawa M, Qian Z, Fujii Y, Ino H, Wakat-suki S, Horiguchi H, Kagawa N, Sano T. Morules with optically clear nuclei in ovarian borderline endomet-rioid tumor. APMIS. 2002;110(11): 783-8.
  13. Kir G, Eren S, Kir M. Hyperplastic mesothelial cells in pelvic and abdominal lymph node sinuses mimi-cking metastatic ovarian microinvasive serous border-line tumor. Eur J Gynecol Oncol. 2004;25(2):236-8.
  14. Yuen PM. Wound recurrence by implantation of a borderline ovarian tumour following laparoscopic removal . Br J Obstet Gynecol. 1994;101:1026-7.
  15. Parker RL, Clement PB, Chercover DJ, Sornarajah T, Gilks CB. Early recurrence of ovarian serous border-line tumor as high-grade carcinoma: a report of two cases. Int J Gynecol Pathol. 2004;23(3):265-72.
  16. Canis M, Mage G, Pouly JL, Wattiez A, Mannes H, Bruhat MA. Laparoscopic diagnosis of adnexal cystic masse: a 12-year experience with long-term follow-up. Obstet Gynecol. 1994;83:707-12.
  17. Lim Tan SK, Cajiagas HE, Scully R. Ovarian cystic-tomy for serous borderline tumors: a follow-up study of 35 cases. Obstet Gynecol. 1988;72:775-80.
  18. Trope C, Vergote JB, Kristensen G, Kristensen G, Abeler V. Are borderline tumors of the ovary over-treated both surgically and systemically?. A review of four prospective randomized trials including 253 patients with borderline tumors. Gynecol Oncol. 1993; 51:236-43.
  19. Engelen MJ, Bruijn HW, Hollema H, Hoor KA, Wil-lemse PH, Aalders JG, Serum CA 125, carcino-embryonic antigen, and CA19-9 as tumor markers in borderline ovarian tumors. Gynecolo Oncol. 2000;78 (1):16-20.
  20. Link CJ Jr, Kohn E, Reed E, Review the relationship between borderline ovarian tumors and epithelial ova-rian carcinoma: epidemiologic, Pathologic and mole-cular aspects. Gynecol Oncol. 1996;60:347-54.
  21. Gotlieb WH, Flikker S, Davidson B, Korach Y, Kop-polvic J, BenBaruch G. Borderline tumors of the ovary: Fertility treatment, conservative management and preg-nancy outcome. Cancer. 1998;82:141-6.
  22. Seracchioli R, Venturoli S, Colombo FM, Govoni F, Missiroli S, Bagnoli A. Fertility and tumor recurrence rate after conservative laparoscopic management of young women with early-stage borderline ovarian tu-mors. Fertil Steril. 2001;76(5):999-1004.
  23. Morice P, Thoury A, Sabourin JC, Camatte S, Atallah D, Armand JP, Madelenat P, Duvillard P, Castaigne D. Case 2. Spontaneous regression of peritoneal implants in borderline ovarian tumor after salpingo-oophorec-tomy. J Clin Oncol. 2003;15;21(18):3536-8.
  24. Morris RT, Gershenson DM, Silva EG, Follen M, Morris M, Wharton JT. Outcome and reproductive function after conservative sutgery for borderline ova-rian tumors. Obstet Gynecol. 2000;95:541-7.
  25. Chamberlin MD, Eltabbakh GH, Mount SL, Leavitt BJ. Metastatic serous borderline ovarian tumor in an internal mammary lymph node: a case report and review of the literature. Gynecol Oncol. 2001;82(1): 212-5.
  26. Battaglia F, Plotti F, Zullo MA, Panici BP Plotti G. Successful pregnancy after conservative sutgery for stage IC ovarian cancer with serous borderline tumor on controlateral ovary: A case report. Gynecol Oncol. 2005;(6)463-471.
  27. Lobo RA. Potential options for preservation of ferti-lity in women. N Engl J Med. 2005;353(1):64-73.
  28. Papadimitrou DS, Martin-Hirsch P, Kitchener HC, Lolis DE, Dalkalitsis N, Paraskevaidis E. Recurrent borderline ovarian tumours after conservative manage-ment in women wishing to retain their fertility. Eur J Gynecol Oncol. 1999;2:94-7.
  29. Longacre TA, Mckenney JK, Tazelaer Hb. Ovarian serous tumors of low malignant (borderline tumors). Outcome-based study of 276 patients with long term follw-up. Am J Surg Pathol. 2002;29(6):707-23.
Journal of Reproduction & Infertility
Volume 8, Issue 1
Spring 2007
Pages 38-44